Kunsttherapie

De wereld heeft dringend kunst nodig. Om onze blik te verruimen, systemen te bevragen of gewoon als schone troost. Het hele jaar lang ga ik elke week als therapeut op zoek naar een kunstwerk dat de wereld precies op dat moment nodig heeft.  

Januari is bijna om, het was geen vredig begin van het jaar. Dit is helaas een understatement. De meeste psychische klachten gaan – hoe kan het ook anders – over de oorlog. Schokkende beelden uit Gaza, verwoestingen in Oekraïne, de dreiging van verdere escalatie.

Even werden onze gedachten afgeleid door sneeuwvlokjes. Plots dachten we weer aan vrolijke sneeuwmannen uit onze kindertijd. Maar die nostalgie riep ook vragen op over de toekomst. Het is duidelijk: we hebben heel wat kunst nodig. Om deze maand goed door te komen, adviseer ik deze werken:

  • een symbolisch beeldje van Philip Aguirre y Otegui
  • een poëtisch-politieke performance van Francis Alÿs
  • een ironische installatie van Maarten Vanden Eynde
  • een beschermde sneeuwman Peter Fischli & David Weiss
  • een iconisch schilderij van Grant Wood

Klik hieronder door voor je verdiende portie kunsttherapie.

1 gedachte over “Kunsttherapie”

  1. De kunstwerken zijn sterke expressies van de kwetsbaarheid die ons overspoeld. Geen onverschilligheid, geen doemdenken. Je hebt het mooi verwoord.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Kunsttherapie

2024

 

De wereld heeft kunst nodig

 

Om onze blik te verruimen, systemen te bevragen of gewoon als schone troost. Een heel jaar lang ga ik elke week als therapeut op zoek naar een kunstwerk dat de wereld precies op dat moment nodig heeft.  

Week #13 ⏐ 25/03 - 31/03

In Search of the Miraculous (1975)
Bas Jan Ader


In 1975 probeerde Bas Jan Ader de Atlantische Oceaan over te steken in een klein zeilbootje van amper vier meter lang. Hij zou zijn performance documenteren met camera, pen en papier. Het verwoeste bootje spoelde in 1976 aan, de kunstenaar was spoorloos.

De mysterieuze verdwijning gaf stof tot speculatie. Wat was er op zee gebeurd? Overleed de kunstenaar of zette hij zijn verdwijning in scène? Was het zelfmoord? In zijn conceptuele werk over falen en het lot rezen bevroeg Ader het cliché van de tragische romantische held. Ironisch genoeg werd hij er zelf een.

© Bas Jan Ader
© Jean-Baptiste Mondino

Week #12 ⏐ 18/03 - 24/03

Prenez soin de vous (2007)
Sophie Calle


In 2007 maakt de vriend van Sophie Calle het uit via e-mail. De lafaard. Zijn laatste zin: ‘Prenez soin de vous’. Lieve woordjes, of zijn ze net kil en hard? Hoe moet je dit nu interpreteren?

Dat vroeg Calle aan 107 vrouwen. Filosofes, linguïsten, advocaten, therapeuten, dansinstructrices … Elk gaf vanuit haar expertise een interpretatie aan deze laatste adieu. En vond er telkens andere nuances in. Samen vormen ze een sterke analyse over de kwetsbaarheid van relaties.  

Week #11 ⏐ 11/03 - 17/03

Nulpunt (2002)
Dave Meijer


449 kleurrijk beschilderde paneeltjes vormen samen Dave Meijers zoektocht naar het ultieme beeld. Het zijn kleine, fijne abstracties van landschappen en patronen die hij overdag ziet.

De serie bestaat uit 450 onderdelen min één, opdat het werk nooit helemaal ‘af’ zou zijn. Het nodigt uit om zelf op zoek te gaan naar het ontbrekende stukje schoonheid, en te focussen op alle schoonheid rondom je. 

© Dave Meijer (2002)
© Barbara Kruger (1989)

Week #10 ⏐ 04/03 - 10/03

Untitled (Your body is a battleground) (1989)
Barbara Kruger


Alles en iedereen is te koop. Barbara Kruger protesteert tegen deze gladde vermarkting van mens en maatschappij. Ze gebruikt daarvoor dezelfde populistische vormtaal als die van de sensatiepers en de politiek. 

Het gezicht van een vrouw is gesplitst in twee helften. Positief vs. negatief, zwart vs. wit. Hier woedt een strijd. Het kunstwerk werd gemaakt als protest tegen de nieuwe anti-abortuswetten in 1989, m
aar de tijdloze boodschap blijft vandaag krachtig overeind.  

Week #9 ⏐ 26/02 - 03/03

7000 Eichen (1982-1987),
Documenta 7, Kassel
Joseph Beuys


Voor de zevende Documenta in Kassel liet Beuys 7.000 jonge eiken planten, verspreid over de stad. Met naast elke boom een handgemaakte zuil van basalt. Samen vormen ze een symbolisch boommonument, mens en natuur samen.  

 Stadsambtenaren waren ertegen: de bomen zouden er niet kunnen wortelen. Ook sceptische stedelingen kregen ongelijk. Het sociaal-ecologische kunstwerk toont de kracht van vrij denken, tomeloze ambitie en samenwerking. Het groeit vandaag al zo’n 40 jaar. 

© Joseph Beuys (1982–1987)
© Nick Hannes, 2016-2018

Week #8 ⏐ 19/02 - 25/02

Garden of Delight (2016-2018)
Nick Hannes


In Dubai lijkt álles mogelijk. De hoofdstad van de oliestaat in de woestijn is de ultieme speeltuin van doorgedreven kapitalisme, urbanisatie en globalisering.

Maar er zijn grenzen aan die overdreven losbandigheid
. De snelle straat vooruit leidt misschien wel nergens naartoe. Aan het eind moet je gewoon terug naar waar je vandaan kwam. 

Week #7 ⏐ 12/02 - 18/02

Child With Toy Hand Grenade,
Central Park, NYC (1962)
Diane Arbus


Al wie er ‘vreemd’ uitzag, kreeg van Diane Arbus een gezicht. Tweelingen, dwergen, transgenders — met haar portretten dwong de fotografe Amerika te kijken naar personen in de marge. Die allemaal mensen blijken te zijn. 

 Aan dit jongetje mankeert niets. Maar de gekke bek die hij trekt en de plastic granaat in zijn hand maken hem bijzonder. Plots is het onschuldige kind een krankzinnige met een wapen. Dader of slachtoffer, gevaarlijk of getraumatiseerd? Zelfs in het park dringt de gruwel van de Vietnamoorlog door.

© Diane Arbus, 1962
© John Cage. Orgel in St. Buchardi. Foto: Haupt & Binder

Week #6 ⏐ 05/02 - 11/02

As Slow as Possible (2001-2640)
John Cage


Het traagste akoestische muziekstuk uit de geschiedenis is ook het langste. Het begon op 5 september 2001 en speelt door tot 4 september 2640. Dan zal het orgel 639 jaar hebben gedaan over een partituur van amper acht bladzijden. 

Voor het muziekstuk werd een speciaal orgel gebouwd, aangedreven door pompende zandzakken.
 Om de zoveel maanden of jaren wordt een nieuwe orgelpijp bijgezet of verwijderd voor een nieuw akkoord. Dat gebeurde deze week. Dit muziekstuk blijft nog enkele generaties doorspelen. Zelfs als wij er niet meer zijn. 

Week #5 ⏐ 29/01 - 04/02

American Gothic (1930)
Grant Wood


Voor ze met hun zware tractoren de snelwegen blokkeerden, toonden boeren hun macht met een hooivork. In hun ouderwetse kleren dragen vader en dochter een lange traditie met zich mee. Dak, raam, riek: alles wijst naar boven: God staat de boeren bij.

Maar dat absurde gotische venster in een chalet op het platteland. Die onaangepaste outfits en die afwezige blikken … Is dit wel een ode aan de boerenstiel, of is het een parodie? Kennen we de boeren wel? Of wordt het tijd dat we elkaar echt leren verstaan?

Grant Wood, American Gothic
© Grant Wood
© Peter Fischli & David Weiss. Foto (installatie in SFMOMA): Ellen Hawkins

Week #4 ⏐ 22/01 - 28/01

Snowman (1987⏐2016)
Peter Fischli & David Weiss


Fischli en Weiss bewaren hun sneeuwman het hele jaar door in een vrieskast. Daar is veel elektriciteit voor nodig, wat extra CO₂-uitstoot en dus de opwarming van de aarde met zich meebrengt. Om te overleven, is deze sneeuwpop afhankelijk van zijn vijand. 

Een sneeuwman in een museum heeft ook iets droefs. Het lijkt wel een stuk erfgoed dat we willen bewaren omdat we het dreigen te verliezen. 
Hoelang gaan we nog sneeuwpoppen kunnen maken als het klimaat zo blijft opwarmen? Zullen ook onze kleinkinderen er nog van kunnen genieten? 

Week #3 ⏐ 15/01 - 21/01

Homo stupidus stupidus (2008)
Maarten Vanden Eynde


De mens is een fascinerend wezen. Het is de enige soort die haar eigen ondergang in gang zet door, met kennis van zaken, haar natuurlijke habitat te vernietigen. En dat noemt zich dan dubbel intelligent.

Homo stupidus stupidus is een menselijk skelet, uit elkaar gehaald en opnieuw samengesteld. Op een bewust verkeerde manier, ondanks onze wetenschappelijke kennis. Een kritische kijk op onze intelligentie en de impact ervan op onze toekomst. 

© Maarten Vanden Eynde. Foto: Ivan Erofeev, 2018
© Francis Alÿs, 2004

Week #2 ⏐ 08/01 - 14/01

The Green Line (2004)
Francis Alÿs


De Groene Lijn is de geografische wapenstilstandsgrens die Israel en Palestina afspraken in 1949. Helaas vergat Israel snel waar die grens juist lag. Ze bestond ook enkel in stift op een militaire kaart.

Exact 20 jaar geleden stapte Francis Alÿs 24 km van de Groene Lijn af, het stuk dat door Jeruzalem loopt. Met een druipende pot groene verf maakte hij de grens zichtbaar. Was dit een daad van p
oëzie of van politiek? Hij nam de actie op en liet de video becommentariëren door Palestijnen, Israeli en internationale conflictkenners. 

Week #1 ⏐ 01/01 - 07/01

Petit Monument (2010)
Philip Aguirre y Otegui


Is het een circusact, een oefening in evenwicht, een lesje in vertrouwen? Misschien wel niets van dat alles. Gewoon een mens op een mens op een paard. Een mooie kinderlijke fantasie. 

Of misschien is het wel alles samen. Verbinding in brons, stabiel en broos tegelijk. Een klein monument voor vertrouwen en balans, de kracht van verbeelding en menselijke kwetsbaarheid.

© Philip Aguirre y Otegui, 2010
Scroll naar boven